Een onderneming die begint bij haar einddoel: het creëren van sociale en arbeidsmogelijkheden.

“Met de juiste ondersteuning en middelen kan echt iedereen ergens komen”, zegt Daniel Azaña, coördinator van het invoegbedrijf Llanero Solidario (een specifieke vorm van sociale onderneming). Hij vertelt ons hoe dit organisatorische model de conventionele prioriteiten op zijn kop zet en, bovenal, hoe het sociale oplossingen biedt.

Welke uitdaging vormde de inspiratie voor uw organisatie?

Wij komen voort uit de behoefte mensen te begeleiden die verkeren in een situatie van sociale uitsluiting en die graag hun realiteit willen veranderen. Albacete is een provincie met een erg hoog werkloosheidscijfer. Wij zijn goed bekend met de omstandigheden, zowel in de hoofdstad als in de dorpen. De mensen die de vereniging hebben opgezet, zijn al vele jaren werkzaam in de derde sector – in mijn geval is dat al 30 jaar! Wij willen graag ons steentje bijdragen.

We zetten invoegbedrijven op: stabiele economische structuren waarbinnen mensen die in een situatie van uitsluiting verkeren, de grootst denkbare autonomie in hun leven kunnen verkrijgen of terugwinnen, integratietrajecten kunnen volgen en kunnen re-integreren op de reguliere arbeidsmarkt.

Welke innovaties voert u door om de sociale problemen beter aan te pakken?

Onze projecten helpen mensen om hun situatie van kwetsbaarheid achter zich te laten. Daarvoor gebruiken we middelen die zodanig zijn ontworpen dat mensen zelf kunnen bepalen welk levenspad ze kiezen. Het is de bedoeling dat elke deelnemer zelf het initiatief neemt. Daardoor komen persoonlijke angsten en twijfels naar boven, die wij met behulp van professionals proberen weg te nemen. En op deze manier worden ook verborgen of nog weinig erkende capaciteiten naar boven gehaald. Dit alles gebeurt op basis van respect, begrip en wederzijdse erkenning.

We kunnen niet toveren, maar we geloven wel in mensen, hun mogelijkheden, dromen en inspanningen. Ook geloven we dat samenwerking altijd tot meer leidt. Binnen al onze projecten werken we aan het opbouwen van sociale netwerken. Wij zijn overtuigd van het belang om het gemeenschapsleven sterker te maken: hierdoor voelen mensen zich minder geïsoleerd en hebben ze iemand waarop ze kunnen terugvallen.

Bovendien moeten de door ons ondernomen activiteiten deel uitmaken van een duurzame ontwikkeling of de circulaire economie. Dat is omdat we geloven dat alle activiteiten ten goede moeten komen aan het milieu, of dit in ieder geval niet mogen verslechteren.

Ons eerste project bestond uit de verkoop en distributie van gerecyclede cellulose. Dit soort materiaal wordt geëxtraheerd uit karton, bijvoorbeeld melk- of vruchtensappakken. Het is mogelijk om via een mechanisch proces de cellulose af te scheiden van het plastic en aluminium. Zo evolueert een kartonnen pak van afval tot hulpbron, met een kwaliteit die vergelijkbaar is met die van maagdelijk cellulose. Aan de hand van dit project trainen we mensen in de verkoop, opslag en distributie van producten. Dit soort activiteiten zijn wijdverbreid in de stad Albacete, en fungeren als een communicatielink met het gehele zuidoostelijke deel van het Iberisch schiereiland.

We verrichten ook activiteiten op het gebied van biologische landbouw. Deze innovatie betekent feitelijk dat we weer terugkeren naar de traditionele landbouw – die van onze grootvaders en grootmoeders. Tegenover de uitgebreide landbouw die je overal ziet in Castilla-La Mancha, zetten wij een meer traditioneel landbouwmodel, zonder chemicaliën. In veel gevallen herstellen we verlaten stukjes grond. Daar produceren we hoogwaardig voedsel met zeer veel smaak, terwijl we tegelijk mensen leren hoe ze hun eigen voedsel moeten verbouwen.

We hebben ervaring met het leveren van wekelijkse groentemanden en alles is afkomstig uit de directe omgeving, wat veel duurzamer en milieuvriendelijker is. Het valt niet mee om deze specifieke activiteit economisch rendabel te maken, maar we zijn vastbesloten dit te doen en twijfelen er niet aan dat het ons gaat lukken.

Een ander opmerkelijk, door ons ontwikkeld project betreft de communicatie via en management van sociale media. Dat is best een uitdaging als deelnemers nauwelijks weten hoe ze een computer moeten gebruiken en over het algemeen laag opgeleid zijn. Maar de ervaring leert ons dat echt iedereen met de juiste ondersteuning en middelen ergens kan komen. Velen hebben inmiddels hun eigen blog of website opgezet, of hebben een eigen radioprogramma gepresenteerd. Verder hebben we 2020 zelfs afgesloten met het maken van een eigen kerstverhaal. Dat is geschreven en verteld door alle deelnemers, met een buitengewoon positief resultaat. Een van ons, Melani, is momenteel een boek aan het schrijven. Het is zelfs de bedoeling dat dit een trilogie wordt!

Communicatieve vaardigheden vormen een van de sleutelfactoren om te begrijpen wat voor relatie we met de samenleving hebben. Het is een cruciaal middel voor elke vorm van klantenservice. Of om simpelweg een sollicitatiegesprek af te nemen.

Samen met een paar gemeenten uit de provincie promoten we ook workshops voor de bewerking van tweedehands kleding, waar we nieuwe kleding van maken. Ons voornaamste doel is de manuele vaardigheden van onze deelnemers te verbeteren, hun creativiteit te ontwikkelen en iets nuttigs te doen met afvalmateriaal.

Een ander voorbeeld van hoe divers de door ons opgezette projecten zijn, is onze loopbaanbegeleiding. Het betekent dat mensen die hun vaardigheden reeds hebben verbeterd, stage kunnen lopen in de lokale bedrijfsgemeenschap en voor zichzelf kunnen laten zien dat zij het werk dat zij op het oog hebben, ook echt aankunnen. Tegelijkertijd ondersteunen we buurtwinkels in de context van de problemen ten aanzien van de economie en arbeidsmarkt.

Wat is het positieve effect of de bijdrage van Triodos Bank op uw organisatie?

Triodos Bank was de eerste bank die we hebben benaderd met het idee van onze organisatie, omdat we wisten dat ze naar ons zouden luisteren en ons de diensten zouden bieden die we nodig hadden. En dat was ook precies wat er gebeurde. Maar weinig banken hebben waardering voor de activiteiten die wij opzetten. Triodos Bank heeft ook de bouw van ons kantoor en onze leslokalen gefinancierd, die zijn gemaakt van duurzame bouwmaterialen zoals modder, stro en hout.

Onze organisatie is relatief klein en onze activiteiten worden voornamelijk gefinancierd door publieke instellingen. Maar deze middelen komen niet altijd op het juiste moment. Zonder kredieten en leningen van een bank kunnen wij simpelweg niet functioneren. Evenzo heeft onze afhankelijkheid van publieke instellingen ons gemotiveerd naar een gezonder werkmodel te streven door een invoegbedrijf op te richten, dat activiteiten en omzet genereert.

We mogen hoe dan ook niet vergeten dat al onze activiteiten subsidies hebben ontvangen van de regio Castilla-La Mancha, de Spaanse overheid, het Europees Sociaal Fonds en diverse gemeenten.

Wat zou u willen noemen over het effect van uw initiatief op het gebied van invoegbedrijven?

Op het moment zijn invoegbedrijven in Castilla-La Mancha niet erg gangbaar, maar deze trend willen wij keren. Het plan om het invoegbedrijf Llanero Solidario op te richten bestond al een aantal jaren, maar we wilden de stap pas echt zetten op het moment dat we voldoende financiële armslag hadden, zodat we de activiteit van de oorspronkelijke vereniging niet in gevaar zouden brengen. Deze vereniging is van groot belang voor de mensen die bij de projecten betrokken zijn. Uiteindelijk hebben we stap dan toch genomen. In januari 2021 werd het invoegbedrijf werkelijkheid.

Dit bedrijfsmodel is ideaal voor ons doel van sociale en arbeidsinclusie, omdat het mensen in een kwetsbare situatie de mogelijkheid biedt een integratietraject te ontwikkelen. Dat wil zeggen, om de door elke persoon gekozen persoonlijke en arbeidsdoelen om te zetten in een echte activiteit, met begeleiding en advies van de professionals van onze organisatie. Invoegbedrijven functioneren in de reguliere markt en zijn nauwelijks te onderscheiden van overige bedrijven. Eigenlijk is het enige verschil dat ze gespecialiseerde maatschappelijk werkers in dienst hebben die de andere medewerkers begeleiden. Ook hebben we voor deze laatste groep een relevant trainingsprogramma, zodat elk van hen die zijn eigen arbeidstraject (uiteenlopend van 6 tot 36 maanden) heeft afgerond, zich met een echte slagingskans op de reguliere arbeidsmarkt kan begeven.

Invoegbedrijven moeten een springplank zijn, zodat personen die zich in een situatie van uitsluiting bevinden, kunnen re-integreren op de arbeidsmarkt. Daarnaast zijn ze gunstig voor overheidsinstellingen omdat elke persoon die bij een invoegbedrijf werkt, niet langer zijn hand hoeft op te houden voor steun of een uitkering, en netto gaat bijdragen aan sociale zekerheid, inkomstenbelasting etc. En omdat ze een salaris hebben, verbetert uiteraard ook hun consumptievermogen. Het is berekend dat een medewerker van een invoegbedrijf de samenleving gemiddeld 6.082 euro per jaar oplevert.

Wat zou u willen noemen over het effect van uw initiatief op de samenleving?

Het meeste effect hebben we wel in de kleine steden waar we onze projecten ontwikkelen, plaatsen waar kwetsbare mensen doorgaans maar weinig kansen krijgen.

We werken op basis van persoonlijke acties om de situatie structureel te verbeteren. Sociale diensten zijn altijd nodig, met name in een sterk verarmde gemeenschap zoals die van ons. Maar in tijden van een pandemie zijn ze extra nodig.

Alleen al in 2020 hebben we in totaal elf projecten opgezet op zeer uiteenlopende gebieden en in tien verschillende steden. Daarbij hebben we direct samengewerkt met in totaal 175 mensen, van wie 115 vrouwen. Ook dit is opmerkelijk omdat sociale uitsluiting eerder vrouwen treft dan mannen. Deze personen lijden onder een dubbele uitsluiting, omdat ze vrouwen zijn en vanwege hun situatie. Daarom selecteren we meer vrouwen dan mannen om een zo goed mogelijk evenwicht te vinden.

Op welke manier deelt Triodos Bank uw visie?

We kennen Triodos Bank al vanaf het moment dat we ons hebben gevestigd in Albacete en jullie hebben onze sociale en milieuprojecten altijd ondersteund. Het is een geruststellende gedachte dat het weinige geld dat wij sparen, wordt gebruikt voor activiteiten die in lijn zijn met onze visie van de wereld, en niet gaat naar de financiering van wapens of een megavarkensstal.

Als we de samenleving willen veranderen, moeten we consistent zijn en vasthouden aan wat we denken, doen en willen. Triodos Bank heeft ons voor het moment laten zien dat dit mogelijk is.