Interview met Benoit Dave, codirecteur van de coöperatie Paysans-Artisans, over het initiatief La Fabrique Circuit Court

Welke uitdaging vormde de inspiratie voor uw project?

Sedert een tiental jaar maken we een heuse revolutie mee in de landbouwwereld: het aantal kleine producenten is explosief gestegen en er is een terugkeer naar kleinschalige ambachtelijke praktijken die zo goed als verdwenen waren (tuinbouw op kleine oppervlakten, ambachtelijke kaasmakerijen, microbrouwerijen, ...). De coöperatie Paysans-Artisans is in 2013 ontstaan om deze basisdynamiek te begeleiden en ondersteuning te bieden aan producenten en verwerkers. Tegelijk zijn wij een consumentencoöperatie, die tot doel heeft plaatselijke kwaliteitsvoeding mogelijk en toegankelijk te maken. Wij hebben een logistiek systeem opgezet om de productie te groeperen en de verkoop te faciliteren via een online bestelsysteem, in onze eigen en in andere winkels, en vooral op de boerderij. In al deze bedrijvigheid kwamen we er al snel achter dat er knelpunten waren die de ontplooiing van de lokale toeleveringsketen in de weg stonden. Een typisch voorbeeld: de recente sluiting van het laatste pluimveeslachthuis heeft kleine regionale producenten in moeilijkheden gebracht. Bepaalde dure voorzieningen zijn gewoon ontoegankelijk voor kleine spelers in de sector.

Waaruit bestond uw innovatie om dit probleem aan te pakken?

La Fabrique Circuit Court is ontstaan uit het project om een klein slachthuis te openen voor langzaam groeiende scharrelpluimveebedrijven die in de regio niet over een infrastructuur op maat beschikten. We realiseerden ons al snel dat andere ontbrekende schakels de ontwikkeling van de korte keten in de weg stonden. Daarom hebben wij het idee geopperd van een “gegroepeerde habitat” voor regionale producenten en ambachtslieden. De groentekwekerij zal groenten wassen, schillen en snijden, meer specifiek voor grootkeukens. De conserven- en bokaalafdelingen zullen het verpakkings- en bewaarprobleem oplossen, en bovendien een gezamenlijk statiegeldsysteem opzetten. Cateraars en slagers zullen bijdragen tot de opwaardering van de lokale productie. Ten slotte zal ook het bedrijf Ethiquable, gericht op eerlijke handel, er zijn intrek nemen. In een tweede fase zullen een honingmakerij, een ijsmakerij en een sapperserij het ecosysteem verrijken. Het resultaat: een veelvoud van synergiën en afzetmogelijkheden, maar ook een betere valorisatie voor plaatselijke kwaliteitsproducten. Het idee is dat we samen sterker staan in onze strijd voor alternatieve productie- en voedselmethoden.

Welke impact heeft Triodos Bank op uw onderneming gehad?

Ik moet u iets bekennen: we zijn niet naar de concurrentie gaan kijken! Wij hebben ons geëngageerd voor een project dat gebaseerd is op ethiek en sterke waarden. We wilden in geen geval vertrouwen op partners die deze waarden niet delen. Financieel steunt ons project min of meer in gelijke mate op twee externe spelers: de overheidssector en Triodos Bank. De steun van Triodos Bank was dan ook cruciaal om de gemeenschappelijke infrastructuren van La Fabrique Circuit Court te realiseren.

Welke impact kan uw project hebben op de sector waarin u werkt?

La Fabrique Circuit Court zal in het voorjaar van 2021 in gebruik worden genomen. Momenteel starten wij met de afwerkingsfase van de installaties. De positieve effecten zullen naar verwachting van uiteenlopende aard zijn. Het spreekt vanzelf dat een project van deze omvang voor lokale jobs zorgt (bv. technici die verantwoordelijk zijn voor onderhoud en werking van de installaties en gemeenschappelijke ruimtes). Maar wij streven ook naar een echte schaalvergroting, die lokale actoren zal versterken en de markt voor lokale kwaliteitsproductie zal verruimen, wat op zijn beurt positief zal zijn voor de werkgelegenheid. Een ander, meer onverwacht effect, laat zich al voelen: wij hebben vernomen dat er identieke projecten in het hele land worden opgezet. De boodschap is duidelijk: ons coöperatief en integratief model heeft een toekomst.

Welke impact heeft uw project op de gemeenschap?

Enerzijds stellen wij vast dat onze aanpak nu al ten goede komt aan het voortbestaan en de opkomst van een aantal kleine producenten die biologische producten verbouwen of van gedifferentieerde kwaliteit, en in het bijzonder aan nieuwe producenten. Anderzijds willen we dat aan het andere eind van de keten onze logistieke middelen rechtstreeks of onrechtstreeks veel meer consumenten bereiken, via restaurants en grootkeukens. We moeten onze ambitie durven tonen: de strijd winnen tegen de excessen van de agro-industrie. Die raakt momenteel verstrikt in het tegenstrijdige debat tussen duurzaamheid en lokale productie enerzijds, en praktijken die de boeren onder druk zetten door enorme volumes te eisen tegen lage prijzen.

Hoe deelt Triodos Bank de visie achter uw project?

Triodos Bank zet zich, net als wij, ten volle in voor een duurzamere en rechtvaardigere samenleving. Van bij de start van onze samenwerking met Triodos was er een vertrouwensband. Wij hebben regelmatig contact want de bank is zeer veeleisend voor de projecten die zij financiert. Maar onze relatiebeheerder, die echt in ons model gelooft, is altijd bereid om naar ons te luisteren. De atypische aard van ons project leek hem in ieder geval niet te verontrusten...